Publicaties

De experts van het Periklesinstituut werken geregeld mee aan publicaties over democratie, de kwaliteit van bestuur en politiek. Hier vind je de boeken van onze specialisten en lees hier onze artikelen, essays en andere publicaties over het publieke ambt.

De staat van het debat

Hoe is het gesteld met de kwaliteit van die debatten? Kunnen ze beter? En zo ja: hoe dan? John Bijl werkte met tientallen gemeenteraden aan de verbetering van de politieke besluitvorming. Voor zijn column in Binnenlands Bestuur bezocht inmiddels meer dan honderd gemeenteraadsvergaderingen. In dit artikel beschrijft hij waar politieke debatten aan moeten voldoen. Hij noemt de drie criteria – articuleren, opiniëren en legitimeren – en legt er mee uit hoe raadsdebatten beter kunnen én moeten.

Het artikel verscheen in 2012 in het Jaarboek van de Vereniging van Griffiers en is hier in zijn geheel te downloaden.

ISBN:
978 90 12 57666 6 nur 780
Uitgever:
SDU
Auteur(s):
John Bijl

De participatiesamenleving

Op 17 september 2013 introduceerde de Koning in de troonrede het woord ‘De Participatiesamenleving’. Diezelfde avond sprak John Bijl de gemeenteraad van Dordrecht toe en waarschuwde voor de verholen gevaren van het begrip.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
John Bijl

Ik heb een mening. En nu?

Het belangrijkste instrument van de gemeenteraad is het debat. Met het debat benoemt ze de kwesties, weegt ze argumenten en neemt het besluit. Maar hoe debatteer je goed? En wat mag je verwachten van een goed debat?

Deze lesbundel gaat over het belang van een goed debat én welke vaardigheden ieder raadslid nodig heeft om er voor te zorgen dat een goed politiek debat aan al deze voorwaarden kan voldoen. En hij zijn eigen punten zo veel mogelijk binnen haalt.

Spreken in het openbaar

Politiek is een verbaal ambt. Als politicus zijn je woorden en je overtuigingskracht je enige wapens in en om de politieke arena.

Voor een raadslid, Statenlid of politiek bestuurder geldt dan ook dat hij op effectieve en toegankelijke wijze zijn idee of beleidsvoorstel weet uit te leggen. In toegankelijke betogen moet hij de meest complexe ideeën aan alle burgers kunnen toelichten. En het liefst ze van zelfs de meest radicale ideeën kunnen overtuigen.

Deze lesbundel gaat over het presenteren, speechen of – om het in algemene termen uit te drukken – spreken in het openbaar. Ze beschrijft de verantwoordelijkheden en vaardigheden die bij dit deel van de politieke vaardigheden komen kijken.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
John Bijl

Competentieprofiel voor volksvertegenwoordigers

Volksvertegenwoordiger is geen vak dat je er zo maar bij doet. Ondanks dat voor de meesten het raads- of statenlidmaatschap een functie ernaast is, vraagt het veel van je.

Je mening geven over gemeentelijk beleid, nieuwe voorstellen doen, contact houden met burgers, meepraten met bijvoorbeeld welzijnsorganisaties, het aanscherpen van je visie, onderhandelen en natuurlijk debatteren; het zijn geen kleine dingen. Ze vragen eigen competenties. Dit profiel beschrijft acht competenties voor het ‘ambt’ volksvertegenwoordiger.

Uitgever:
Periklesinstituut

De Mystery Burger

De raad is het hoogste orgaan van de gemeente waarin besluiten door goed Tweede drukoverwogen debatten worden genomen. Tot dusver de theorie uit de gemeentewet. In de praktijk schort er dikwijls wat aan de debatten en wordt vaak niet duidelijk waarom iets is besloten.

De Mystery Burger zit sinds begin 2012 iedere week de tribune van een willekeurige gemeente of provincie om te bekijken wat er mis ging en om tips te geven voor verbetering. Hij rapporteert zijn bevindingen in zijn column in Binnenlands Bestuur.

In het boek De Mystery Burger selecteert hij de zeven belangrijkste categorieën waar het in raads- en statenvergaderingen mee mis kan gaan. Elk hoofdstuk geeft een levendige beschrijving van incidenten en structurele problemen in de besluitvorming en het democratische proces. En tips hoe het beter kan.

ISBN:
9789491560828
Uitgever:
Binnenlands Bestuur
Auteur(s):
John Bijl en Kemal Rijken

Raadstaalbingo

Soms is de taal tijdens gemeenteraadsvergaderingen volstrekt onbegrijpelijk. Het Periklesinstituut maakte Raadstaalbingo — met verboden woorden uit ambtelijk en politiek jargon.

De spelregels zijn eenvoudig. Download de kaarten en neem ze mee naar de raadzaal. Hoor je een bingowoord? Kruis het af op de kaart. Bij elke volle rij of kolom roep je hard een vermanend ‘bingo!’ en hoopt dat de raadsleden het daarna niet meer in hun hoofd zullen halen het jargon nog verder te bezigen.

De kaarten zijn samengesteld uit woorden die de mensen van het Periklesinstituut zelf optekenden uit raadsvergaderingen én woorden die werden aangedragen door raadsleden, leden van de Mystery Burger en gefrustreerde burgers. Er staan er inmiddels 100 op de kaart en we kunnen er best nog meer gebruiken.

Help met de kaarten het vage taalgebruik uit de raadszaal te weren. Maar let op: het spelen van raadstaalbingo is niet zonder risico. De burgemeester mag je na het hard roepen van ‘bingo!’ uit de raadzaal zetten.

Uitgever:
Periklesinstituut

Tom Poes, verzin een list

In deze tafelrede staat John Bijl stil bij, wat hij noemt, het belangrijkste gereedschap van de politiek: het kaderstellen.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
John Bijl

Wie is er bang voor de doem-democratie?

John Bijl zag meer dan tweehonderd gemeenteraden vergaderen en ziet de democratische principes terug in het huidige systeem. In deze lezing gaat hij in op deze principes en de risico’s die het veranderen van de huidige democratie met zich meebrengen.

De lezing werd gehouden in opdracht van de Vereniging voor Griffiers.

Uitgever:
Periklesinstituut

De debatwaaier

Er is eigenlijk maar een afspraak: in de gemeenteraad debatteren we om tot besluiten te komen. Maar hoe doe je dat, debatteren? De debatwaaier helpt je op weg!

In de gemeenteraad win je met woorden. Met overzichtelijke checklists hoe je meningen, voorstellen of keuzes beargumenteert, onderbouwt en verdedigt leer je in de Debatwaaier hoe je dat doet. Ook lees je in handige tips trucs herkennen en pareren, argumenten weerleggen en stelling nemen komen uitgebreid aan bod in deze handige waaier.

ISBN:
9789058714367
Uitgever:
Thema
Auteur(s):
Liesbeth Tettero en Johannes de Geus

De toekomst van de volksvertegenwoordiging

Tijdens het congres Volksvertegenwoordiger van de Toekomst op 11 september 2014 verzorgde John Bijl de openingsrede. Zijn betoog: er hoeft helemaal niet zo veel te veranderen in de democratie. Sterker: de dingen zouden eerder terug moeten veranderen.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
John Bijl

Een goed raadslid is…

Als je niet uitkijkt, loopt je planning al gauw vol. Het raadswerk is een rupsje-nooit-genoeg in de agenda: er is altijd meer te doen, te lezen en te bespreken. Hoe managet u uw tijd goed? Liesbeth Tettero, senior trainer en coach bij het Periklesinstituut, geeft tips.

Uitgever:
SDU / Raadsledennieuws
Auteur(s):
Liesbeth Tettero

Versterk de democratie

In het themanummer Algemeen belang en democratie van het Politiek-wetenschappelijke tijdschrift Idee becommentarieert John Bijl de huidige staat van de democratie. Hij geeft drie tips haar te verbeteren.

Niet zonder last

Scheldpartijen, smaad en lastercampagnes, dreiging met geweld, doodsbedreigingen, brandstichting, vernieling van persoonlijke eigendommen en bedreiging van gezins- of familieleden. Maar liefst 26 procent van de raadsleden heeft ermee te maken gehad. In haar onderzoek toont het Periklesinstituut aan dat recente cijfers aanzienlijk hoger liggen dan de aantallen die uit eerdere onderzoeken naar bedreiging en agressie tegen raadsleden naar voren kwamen.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
Natalie Bosch

Gíng het nou maar slecht

Met al het gemopper over de democratie lijkt het wel als of iedereen verwacht dat het super-slecht gaat. In deze lezing betoogt John Bijl dat het wel meevalt. En dat alle verbeteringen met burgerjury’s, wijkfora en inwonerstops de boel wel eens slechter zou kunnen maken.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
John Bijl

Wat doet een raadslid als de glasbak vol is?

Na de gemeenteraadsverkiezingen treden in het hele land nieuwe raadsleden aan. Bijna de helft er van is voor het eerst volksvertegenwoordiger. Wat doet een raadslid met zijn nieuwe positie? Wat moet je kennen en kunnen? John Bijl en Lars Duursma geven een korte introductie in NRC.

De glasbak in de Dorpsstraat lijkt altijd vol. Zeker aan het einde van de week. Naast de bak staan stapels flessen, sommige in scheurende Albert Heijn-tassen, andere los ernaast gezet. Het oogt rommelig en vies. U bent raadslid en woont verderop. Een burger spreekt u aan: „U bent toch van de gemeente?” U knikt voorzichtig. „De glasbak is altijd vol Doe er eens wat aan!”

‘Hoeveel mag 28 meter lopen van een Pompe-patiënt kosten?’

De baten voor de patiënt zullen moeten worden afgewogen tegen de kosten voor de samenleving. Geen leuke discussie, maar wel een die hard nodig is. Dat betogen Hanneke Kouwenberg en John Bijl vandaag in De Volkskrant. Lees het artikel hier.

‘Laat Kamerleden geen minister meer worden’

Het is tijd voor een volgende ontvlechting tussen bestuur en volksvertegenwoordiging. Dat schrijft John Bijl, directeur van het Periklesinstituut in NRC. Hij pleit voor een regel waar reeds gekozen Tweede Kamerleden geen minister meer mogen worden

Met zijn commentaar reageert Bijl op het voorstel van VVD-voorzitter Henry Keizer de kiesdrempel te verhogen. De VVD-coryfee vindt dat het land anders onbestuurbaar zou worden. Een beweging de verkeerde kant op, vindt Bijl. ‘Met de meer gefragmenteerde keuze van de kiezer, De kiezer doet hij precies wat onze vertegenwoordigende democratie hem voorschrijft: stemmen op mensen en niet op een onbekend partijkader’.

Pleidooi tegen het pragmatisme

Er zijn van die vragen, waarvan je pas begrijpt waarom ze gesteld worden wanneer je het antwoord kent.

how-to-run-a-government-195x300Michael Barber’s How to run a government stelt zo’n vraag die haast niet zonder verontwaardiging kan worden geformuleerd: Hoe je een land bestuurt? Waarom wéten we dat nog niet?! Je zou toch zeggen dat de bestuurskunde sinds Perikles, Lorenz von Stein, Fayol en Van de Spiegel daar inmiddels genoeg op heeft bedacht en over geschreven.

‘Samenwerken tussen gemeenteraden is geen vanzelfsprekendheid’

Een gesprek met Ronald de Vries, griffier van Westvoorne

Gemeenten moeten samenwerken. Of dat nu uit liefde of door nood gedwongen is, steeds meer gemeenten zoeken elkaar op om tot uitvoering van haar wettelijke en wenselijke taken te komen. In regio’s, gezamenlijke aanbestedingen of zelfs fusies van ambtelijke apparaten.

‘Eén centrale raad is voor Amsterdam te weinig’

Met ingang van de gemeenteraadsverkiezingen kennen Rotterdam en Amsterdam alleen nog maar één gemeenteraad. […]

De Avond van de Democratie

Op de Amsterdamse Avond van de Democratie spraken deskundigen de Amsterdamse raads- en bestuurscommissie […]

‘De gemeenteraad moet vaker op z’n donder krijgen’

Bij zijn afscheid van de gemeenteraad van Rotterdam, kreeg voormalig griffier Jaap Paans van […]

‘Invoering benoemde bestuurders leidt tot minder inspraak’

Het afschaffen van gekozen bestuurders in de stads­delen is geen verbetering. De democratie zal […]

Uitgangspunten voor een decentrale democratie

In het najaar van 2016 behandeld de gemeenteraad van Amsterdam de toekomst van decentrale […]

Debatteren

Het belangrijkste instrument van de gemeenteraad is het debat. Met het debat benoemt ze […]

Uitgever:
Periklesinstituut

Betoogstructuur

Gebruik dit formulier om een betoog tijdens een raadsvergadering kort maar krachtig op te bouwen.

Uitgever:
Periklesinstituut

10 geboden van het debat

Wat zijn de belangrijkste spelregels voor het debat?

Uitgever:
Periklesinstituut

Beoordelingsformulier presenteren

Beoordeel een fractiegenoot of collega met de aangegeven criteria.

Uitgever:
Periklesinstituut

Beoordelingsformulier debatteren

Beoordeel de debatvaardigheden van raads- en statenleden.

Uitgever:
Periklesinstituut

Betoogstructuur inspireren

Schrijf eenvoudig een gestructureerd en inspirerend betoog.

Uitgever:
Periklesinstituut

Observatieformulier gemeenteraad

Deel dit formulier uit aan de raadsleden en vraag ze het na de vergadering in te vullen. Het geeft een gestructureerd en helder inzicht over hoe de raad zélf vindt dat ze vergadert.

Uitgever:
Periklesinstituut

Tips voor griffiers

Als griffier heb je een grote rol in het ondersteunen én coachen van de raad. Met deze tips help je de volksvertegenwoordiging ook haar vergaderingen scherper, meer invoelbaar en dus beter te maken.

Uitgever:
Periklesinstituut

Tips voor voorzitters

Voorzitters van politieke vergaderingen zijn de poortwachters van het politiek proces. Ze bewaken de orde en sfeer van de vergadering én zorgen dat de vergaderopbrengst het politieke besluitvormingsproces verspoedigd.

Uitgever:
Periklesinstituut

Tips voor raadsleden

De trainers van het Periklesinstiuut verzamelde hun 5 beste tips voor raadsleden om het debat beter te maken. Je vindt ze op deze folder.

Uitgever:
Periklesinstituut