Week 6: ‘Democratie laat zich niet opsluiten in staatsrechtelijk korset’

Geplaatst op zondag 12 februari 2017

Zoals alles, proberen we ook steeds democratie meetbaar te maken en in regels te vatten. Logisch, zo maken we het makkelijker te begrijpen hoe goed het gaat. Maar wat nou als de omgeving zelf gaat knellen? ’s Lands beste bestuurder 2016, commissaris van Wim van der Donk, waarschuwde al over de het knellen van regels en het kijken naar de opstelling. Immers, democratie is een waarde, geen staatsbestel. Voorbeelden én tips in het Weekoverzicht.

 

Dat zit wel goed

Even anders zitten doet er toe. De Gemeenteraad van Gemert-Bakel kent sinds deze week een nieuwe vergaderopstelling. In een ring hebben de raadsleden goed zicht op elkaar — en vanaf het spreekgestoelte weten de sprekers en de publieke tribune elkaar ook goed te vinden. Een inrichting die goed past bij de pluriforme meerpartijen democratie die ons politiek bestel kenmerkt (anders dan bij voorbeeld de lagerhuisopstelling). Voor de raadsleden zelf was de nieuwe zaal-indeling nog even wennen.
 

Hebben gemeenten nu wel of niet geld over?

Er werd bijzonder fel vanuit Den Haag gereageerd. Gemeenten zouden budgetten van de zorg oppotten in plaats van de broodnodige uitgaven doen. Gemeenten vielen al eerder over de ongefundeerde cijfers die het Ministerie van Binnenlandse Zaken er over publiceerde; net zo goed als dat ze zich boos maakten om het gebrek aan wederhoor. Nu blijkt ook de inhoud slecht te kloppen. Uit een reconstructie van Binnenlands Bestuur blijkt het gevoel dat gemeenten zich niet in de cijfers herkenden terecht. BZK telde eigenlijk zomaar wat bedragen bij elkaar op.
 

Door een trechter drukken

‘Alle opties liggen nog open,’ laten de Noord-Hollandse Gedeputeerde Staten weten. Maar ondertussen zetten ze wel in op herindeling van Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren, Weesp en Wijdemeren. Volgens de provincie is de bestuurskracht van de gemeenten onder de maat en moeten ze maar bijeen worden geveegd. Men heeft vooral bestuurlijke argumenten. Ter contrast: de provincieraad van Vlaams-Brabant sprak zich deze week uit tégen een herindeling. Met democratische argumenten. Volgens hen zou de vermindering van het aantal volksvertegenwoordigers een democratisch tekort opleveren.

Nu we er toch over spreken, meer herindelingsperikelen zijn er in Landerd en Uden, waar de twee burgemeesters een verkenning starten en de gemeenteraden er openlijk aan twijfelen of de fusie wel zin heeft. In IJsselstein viel het college na onenigheid over een eventuele herindeling.
 

Karige respons

Politici klagen over een lage opkomst. Terecht, maar ze kunnen er zelf ook wat van. Bij een onderzoek door de gezamenlijke rekenkamer van Wassenaar, Oegstgeest en Leidschendam-Voorburg respondeerde nog geen vijfde van de 137 raads- en commissieleden op de vragenlijst.
 

Die gekke kiezer, toch

‘We missen de urgentie bij de kiezer,’ luidt een hartekreet bij het Festival van de Democratie. De spreker vroeg zich af hoe het komt dat vooral bestuurders – en niet politici of kiezers – zich druk maken om het stelsel van de democratie. Politicoloog Tom van der Meer schreef er 'Niet de kiezer is gek' voor. Hij concludeert dat het helmaal niet zo slecht gesteld is met het systeem; het zijn eerder de bestuurders waar iets aan mankeert. In Binnenlands Bestuur verscheen een recensie van het boek.
 

Tijd van komen en tijd van gaan

Vorige week werd er nogal gehannest met procedures. Een gemeenteraad die een schriftelijke stemming uitvoerde over de toelating van een raadslid (wat niet kan). Een gedeputeerde die zijn ontslagbrief stuurt aan de CdK (en niet aan de Staten). En wethouders die na opstappen meteen de kuierlatten nemen en daarmee de burgmeester als enige bestuurder achter laten.

Collega Olaf Schuwer zette de wet- en regelgeving nog eens even op een rij.
 

Het laakt leden

Nederlandse politieke partijen zijn in het afgelopen jaar geen leden verloren. Sterker nog: er kwam iets bij. Deze week publiceerde het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen de jaarlijkse cijfers. Het percentage van de kiesgerechtigden is weer boven de twee procent. Onze collega’s van Datagraver zette de DNPP-cijfers in leerzame grafieken. Dat levert inzicht op. De ledenwinst zit vooral bij de nieuwe partijen; de traditionele partijen blijven stevig verliezen. En het meest verrassend: het aantal leden van alle politieke partijen tezamen is sinds 1990 redelijk stabiel. Zo te zien versnipperd niet alleen politiek stromenland op het stembiljet, maar ook in de ledenadministratie.

Nieuws uit lokaal bestuur

Actueel_stapel_kranten_2Het Weekoverzicht van het Periklesinstituut elke vrijdag zelf ontvangen?

 

Meld je aan en ontvang wekelijks de meest opvallende berichten over democratie, bestuur en lokale politiek.

 

Ik meld me aan

Cookie instellingen

Periklesinstituut maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technieken voor functionele en analytische doeleinden. Meer informatie over deze verwerking van (persoons)gegevens kunt u vinden in de privacyverklaring.

Privacybeleid | Sluiten
Instellingen