Welkom in de bibliotheek van het Periklesinstituut

Het Periklesinstituut verzamelt, beschrijft en publiceert over politiek bestuur en de rol van de volksvertegenwoordiging. Onze publicaties

De experts van het Periklesinstituut publiceren geregeld over democratie, de kwaliteit van bestuur en politiek. Vind hier de door onze medewerkers geschreven boeken, artikelen en lezingen en essays. Je vindt hier ook de door het Periklesinstituut gemaakte tips en taakhulpen voor het politieke ambt.   Het Periklesinstituut verzorgt drie reguliere publicaties: het maandelijkse Periodiek, het wekelijkse Nieuwsoverzicht en dagelijks verschijnt het Citaat van de dag. Voor Binnenlands Bestuur verzorgen we wekelijks de Mystery Burger over de kwaliteit van het debat in het lokale bestuur. Voor NRC becommentarieert John Bijl geregeld de Rotterdamse politiek.  

 

Gíng het nou maar slecht

Met al het gemopper over de democratie lijkt het wel als of iedereen verwacht dat het super-slecht gaat. In deze lezing betoogt John Bijl dat het wel meevalt. En dat alle verbeteringen met burgerjury’s, wijkfora en inwonerstops de boel wel eens slechter zou kunnen maken.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
John Bijl

Niet zonder last

Scheldpartijen, smaad en lastercampagnes, dreiging met geweld, doodsbedreigingen, brandstichting, vernieling van persoonlijke eigendommen en bedreiging van gezins- of familieleden. Maar liefst 26 procent van de raadsleden heeft ermee te maken gehad. In haar onderzoek toont het Periklesinstituut aan dat recente cijfers aanzienlijk hoger liggen dan de aantallen die uit eerdere onderzoeken naar bedreiging en agressie tegen raadsleden naar voren kwamen.

Uitgever:
Periklesinstituut
Auteur(s):
Natalie Bosch

Versterk de democratie

In het themanummer Algemeen belang en democratie van het Politiek-wetenschappelijke tijdschrift Idee becommentarieert John Bijl de huidige staat van de democratie. Hij geeft drie tips haar te verbeteren.

 

Artikelen en essays

De experts van het Periklesinstituut werken geregeld mee aan publicaties over democratie, de kwaliteit van bestuur en politiek. We becommentariëren voor verschillende dagbladen en vaktijdschriften de staat van de democratie, schrijven opiniërende artikelen over het politieke ambt verzorgen lezingen over politiek en democratie.  

 

‘Invoering benoemde bestuurders leidt tot minder inspraak’

Het afschaffenLees verder

Uitgever:
Het Parool
Auteur(s):
John Bijl

 

Tips en lesmateriaal

In onze trainingen maken we gebruik van onze lesbundels, werkboeken en andere door ons verzorgde publicaties. We ontwikkelden taakhulpen, controlelijsten en formulieren voor ondersteuning in het politieke ambt.  

 

Evaluatieformulier virtueel vergaderen

Om het virtuele vergaderen beter in de vingers te krijgen is het belangrijk om goed te evalueren. Met dit evaluatieformulier helpt je om op gestructureerde wijze je virtuele vergadering na te bespreken, om de volgende nog beter te laten verlopen.

Auteur(s):
Periklesinstituut

 

In de media

Onze specialisten geven geregeld in de media commentaar op de actualiteit of worden geïnterviewd over de kwaliteit van het politieke debat.

Handboek voor lokale politiek in een virtuele omgeving

Geplaatst op dinsdag 7 april 2020

De Eerste Kamer heeft dinsdag 7 april ingestemd met de spoedwet digitale besluitvorming voor decentrale overheden. Met deze wet kunnen raden, staten, waterschappen en eilandsraden straks tijdelijk via een digitale vergadering rechtsgeldige besluiten nemen. Maar hoe doe je dat eigenlijk, virtueel vergaderen?

In opdracht van het programma Democratie in Actie schreven John Bijl en Victor Vlam van het Periklesinstituut een handboek voor virtueel vergaderen.


Dit Handboek beoogt raden, Staten en waterschapsbesturen te ondersteunen in het zelf beantwoorden van deze vragen én de politieke deliberatie ook in een virtuele omgeving plaats te kunnen laten vinden.
Het bevat uitleg en toelichting maar ook een praktische Snel aan de slag- gids voor je eerste virtuele vergadering én een evaluatieformulier om de volgende nóg beter te laten zijn.

Het handboek is te downloaden via de website van Lokale Democratie

Tips voor de virtuele voorzitter

Geplaatst op dinsdag 31 maart 2020

Voorzitters van politieke vergaderingen zijn de poortwachters van de besluitvorming. Tijdens de vergadering beoordelen ze of de vergadering de juiste zaken behandelt en de opgelegde vergaderdoelstelling wordt behaald. Tijdens een fysieke vergadering heeft een voorzitter diverse mogelijkheden tot zijn/haar beschikking om hier op aan te sturen, maar hoe doe je dat eigenlijk virtueel?

Tip 1 Markeer momenten

Als voorzitter van een vergadering in een fysieke ruimte heb je één heel belangrijk instrument: je aanwezigheid. Je zit aan het hoofd van de tafel en voor iedereen is duidelijk wie de vergadering leidt. Bij een vergadering in een virtuele omgeving schiet die bewustwording er bij deelnemers nog wel eens bij in. Voor hen ben je immers een precies evengrote afbeelding op het computerscherm.


Zorg er daarom voor dat je bij ieder moment je aanwezigheid weer even laat gelden. Het maakt dat je steeds weer laat zien dat het jóuw taak is de orde van de vergadering te bewaken. Je zorgt er ook voor dat voor alle deelnemers én kijkers de structuur van de vergadering duidelijk blijft.


Je bewaakt deze orde door bij beurtwisselingen even formeel te zijn. ‘Daarmee zijn we aan het einde gekomen van de eerste termijn. Aangezien er geen vragen zijn gesteld voor de portefeuillehouders stel ik voor dat u meteen begint aan de tweede.’ Wellicht voelt het formeler dan je gewend bent, maar vergeet niet: net zogoed als dat jij hen niet helemaal ziet, zien de vergaderdeelnemers jou ook niet helemaal.

Tip 2 Vraag steeds akkoord en controleer het antwoord

In een fysieke vergadering ben je continu met het de deelnemers bezig. Je kijkt wie er wil interrumperen, wellicht gebruik je ook je non-verbale communicatie om deelnemers preventief te corrigeren én je probeert aan de hand van lichaamstaal in te schatten of iedereen een voorstel heeft begrepen.


Soms zijn dat kleine dingen zoals het vaststellen van de agenda. maar het zijn ook de momenten waarop je kijkt of iedereen snapt dat je naar het volgende agendapunt bent gegaan. Al die ontelbare momenten van controle zijn belangrijk om de concentratie van de deelnemers vast te houden en ervoor te zorgen dat iedereen in zogezegd het zelfde tempo vergadert.


Ook in een virtuele omgeving zijn deze controlemomenten belangrijk, al kun je ze haast niet informeel meer maken. Stel daarom je vragen voor akkoord expliciet en geef iedereen even de tijd om te reageren. Vraag ze bijvoorbeeld even de duim omhoog te steken. Een hoofdknik is namelijk niet altijd goed te zien, zeker wanneer de internetverbinding verhindert dat je iedere beweging van die vergadercollega’s ziet. 


Het is zelfs aan te bevelen aan het begin van de vergadering duidelijk te maken dat je even tijd nodig hebt om ieders akkoord te toetsen. Schroom ook niet om de deelnemers te vragen de bevestiging te herhalen als je niet zeker bent. Better safe than sorry!

Tip 3 Begin met een huddle

Denk nou niet dat vergaderingen beginnen wanneer jij ze opent. Een vergadering is namelijk ook vooral een sociale bijeenkomst. Voorafgaand staan mensen met elkaar te praten, er worden nog laatste ideeën of aanpassingen in moties uitgewisseld en in een andere tijd drukten ze elkaar de hand.


Deze momenten hebben ook een rituele functie. Het zet mensen in de vergadermodus en benadrukt dat ze ineens met elkaar de verantwoordelijkheid van de vergadering dragen. In een (raad)zaal gaat dat haast vanzelf, maar het is voor de vergaderdeelnemers een stuk moeilijker voor te stellen wanneer ze bij wijze van spreken zo van af de bank in hun eigen woonkamer de vergadering in moeten rollen.


Nu de fysieke samenkomst ontbeert, kun je mensen helpen om te schakelen met een huddle. Je kent de term misschien uit het Amerikaans Voetbal, als de teamleden met elkaar in een kring gearmd en voorovergebogen de strategie bespreken én elkaar opladen voor de wedstrijd die komen gaat. Ook scheidsrechters bij bijvoorbeeld bokswedstrijden kennen maar al te goed het belang de spelregels nog eens helder te maken. Het maakt het voor hem makkelijker in te grijpen wanneer de boksers zich laten gaan.


Voor jou als voorzitter is het net zo belangrijk. Even mensen helpen bij de omschakeling van thuiswerker naar vergaderdeelnemer te maken door een paar zeg maar dichterlijke woorden te spreken. Tegelijk kun je dat moment gebruiken om de spelregels te herhalen: spreken via de voorzitter, interrupties non-verbaal bij mij melden en alleen als vraag aan de spreker. Je zult zien dat de vergadering dan begint met meer energie, helderheid over de regels én duidelijkheid wie er zit om ze te handhaven.


Bij voorkeur organiseer je de huddle voor de vergadering, bijvoorbeeld vijf minuten vooraf, en buiten de openbaarheid van de uitzending. De griffier kan je helpen die te organiseren.



Tot slot, wees liever duidelijk dan beleefd!


Heb je nog vragen, of wellicht aanvullende tips? Neem dan zeker even contact met ons op! contact@periklesinstituut.nl

Mystery Burger Masterclass

Geplaatst op woensdag 19 februari 2020

Voor zijn column in Binnenlands Bestuur zag John Bijl meer dan driehonderd gemeenteraads- en Statenvergaderingen. Elke week bezoekt hij een willekeurige publieke tribune om verslag te doen van de kwaliteit van de vergadering én van het democratische besluitvormingsproces. Het leverde hem een unieke kijk op ons democratisch proces en de kwaliteit van politieke vergaderingen.

In de Mystery Burger Masterclass deelt hij de meest opvallende observaties én zijn tips om ook uw politieke vergadering effectiever te maken. In elke Masterclass behandelt hij een nieuw thema aan de hand van recente observaties, trends en uitdagingen in onze vertegenwoordigende democratie. De bijeenkomsten zitten boordevol tips én voorbeelden om de politieke vergaderingen en de democratische besluitvorming in jouw eigen gemeente of provincie te verbeteren.


Een aanrader voor raads- en Statenleden, commissieleden, maar ook burgemeesters, CdK’s en griffiers.

Programma

De Mystery Burger Masterclass wordt één keer per maand, op een zaterdag georganiseerd. De bijeenkomsten vinden plaats op het Periklesinstituut in Rotterdam.

09:30 Inloop, koffie/thee en kennismaking

10:30 Interactieve Masterclass met veel voorbeelden uit de praktijk

13:00 De lunch staat voor u klaar

14.00 Afsluiting

Kosten

Tot aan het zomerreces kunt u zich aanmelden voor een of meerdere van de volgende vier Masterclasses:

Deelname per Masterclass € 280 (inclusief lunch en lesmateriaal)

Abonnement voor alle vier (tot aan het zomerreces) € 980

(genoemde tarieven zijn ex btw)

Max 8 deelnemers per Masterclass (bij minder dan 5 deelnemers gaat de Masterclass niet door)

Masterclass 1: Vergroot de interactie (21 maart 2020)

De kwaliteit van politiek bedrijven valt of staat met de mate van constructieve interactie. Constructieve interactie vergroot de kwaliteit én de legitimiteit van politieke besluiten. Hoe kun je als raad (of Staten) én als individueel lid de interactie vergroten?

✔︎ Zelf met kwalitatieve interruptie de interactie vergroten

✔︎ Met argumentatieve technieken de kwaliteit van de besluitvorming verbeteren

✔︎ Een politieke strategie bepalen waar profilering én besluitvorming elkaar niet uitsluiten

Voorbeelden: Limburg, Westerwolde, Terneuzen

Masterclass 2: Politiek opdrachtgeverschap (18 april 2020)

De raad is het hoogste orgaan van de gemeente. Dat betekent dat de raad er niet alleen is voor vertegenwoordiging van de bevolking en de controle of het college zijn werk wel goed doet. De raad is ermee óók opdrachtgever van het politieke beleid. Sterker, door dit kaderstellen worden alle andere taken alleen maar makkelijker.

✔︎ Het verschil tussen hoofdlijnen en beleidslijnen leren kennen

✔︎ Kaderstellende standpunten inzichtelijk en invoelbaar formuleren

✔︎ Meningsverschillen in de raad gebruiken om je standpunt én het beleid beter te maken

Voorbeelden: Noord-Holland, Culemborg 

Masterclass 3: We zijn de commissie niet aan het overdoen (16 mei 2020)

Iedere gemeente werkt met een vergadermodel. Dat moet ook wel, want door de besluitvorming te faseren zorg je dat de hele raad betrokken wordt bij de probleemformulering, de oplossing voldoende wordt onderzocht én iedereen aan bod komt bij het beleid. In deze Masterclass merk je hoe je meer haalt uit het vergadermodel, zodat herhalingen van de commissie overbodig worden.

✔︎ Inzicht in hoe fasen van een besluitvormingsproces werken en achter het vergadermodel leren kijken

✔︎ Effectiever optreden in verschillenden fasen van een besluitvormingsproces

✔︎ Goed gebruik maken van opinies en argumenten van andere fracties

Voorbeelden: Uitgeest, Edam-Volendam, Ede

Masterclass 4: Haal meer uit de tweede termijn (20 juni 2020)

Aan het eind van de raadsvergadering heeft de gemeenteraad een of meerdere besluiten genomen. En als het góed is, is dan ook duidelijk met welke afweging dat is gedaan. In deze Masterclass ziet u hoe je met de tweede termijn je grip op die afweging vergroot. Je leert beter standpunten van andere fracties én het college analyseren en hun standpunten voor je eigen positie te gebruiken.

✔︎ De argumenten van anderen analyseren en gebruiken voor jouw betoog

✔︎ Vragen en tegenwerpingen gebruiken om jouw betoog en positie sterker te maken

✔︎ Praktische technieken toepassen om jouw argumenten effectiever te maken

Voorbeelden: Koggenland, Hengelo, Vlissingen

Aanmelden en annuleringsvoorwaarden

Aanmelden voor een of meerdere Masterclasses kan alleen via het inschrijfformulier.

Voorwaarden voor aanmelden, deelname en annulering kunt u hier downloaden.

Cookie instellingen

Periklesinstituut maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technieken voor functionele en analytische doeleinden. Meer informatie over deze verwerking van (persoons)gegevens kunt u vinden in de privacyverklaring.

Privacybeleid | Sluiten
Instellingen