Uitgangspunten voor een decentrale democratie

In het najaar van 2016 behandeld de gemeenteraad van Amsterdam de toekomst van decentrale democratie en bestuur in de hoofdstad. John Bijl, Bart Cosijn en Geerten Waling adviseerde de gemeenteraad in ieder geval met deze uitgangspunten rekening te houden.

Democratie is een groot goed. Het is een bestuursvorm die past bij onze meest fundamentele waarden: de vrijheid van het individu om zich te uiten, het recht om zelfstandig door het leven te gaan en mede te bepalen hoe je stad en land wordt bestuurd.

 

Bij elke bestuurlijke vernieuwing is het belangrijk om zowel de mate van betrokkenheid van burgers, als het democratische gehalte te bewaken en te bevorderen. 

 

Afgelopen maandag vernam u via het Parool de kritiek van twee van ons op het voorstel voor een nieuw bestuurlijk model. Een aantal van u, vroeg ons daar op door te gaan en antwoord te geven op de vraag ‘hoe dan wel?’

 

Als eerste, besturen is ook loslaten. Terecht hamert u vaak genoeg op de zeggingskracht van de wijken en buurten van Amsterdam zelf. Wij weten zeker dat wanneer u mensen vraagt hoe ze zich vertegenwoordigd willen zien, ze met een goed antwoord komen.

 

We zetten met liefde een paar uitgangspunten op een rij:

  1. Geef de bewonersvertegenwoording vooral een kaderstellende (en geen controlerende of slechts beoordelende) rol. Vraag ze voor nieuw beleid zelf een maatschappelijk ‘programma van eisen’ op te stellen in plaats van een elders bedacht plan te becommentariëren.
  2. Laat de bewonersvertegenwoording (tenminste) twee maal per jaar stads- of wijkgesprekken organiseren, ondersteund door de bestuurders, om ideeën, argumenten en ervaringen op te halen uit de stad. Bijvoorbeeld rondom een thema of beleidsveld. De deelname aan deze stadsfora kan per stadsdeel variëren, al naar wat het beste past bij de buurt of het stadsdeel.
  3. Stel de bewonersvertegenwoording met afdoende faciliteiten en middelen in staat fatsoenlijk te volksvertegenwoordingen.  Actief, dus in gesprek zijn met burgers. En passief, door in het debat argumenten te gebruiken waar de samenleving zich in herkent. Het werk van raadsleden staat al onderdruk, zoals de ROB en anderen al veelvuldig aantoonde.
  4. Regel het zo, dat de bestuurder ook verantwoording aflegt aan de bewonersvertegenwoording. Kaderstelling is het formuleren van een opdracht, laat de bewonersvertegenwoording ook zelf controleren of die is opgevolgd.
  5. Organiseer dat de gesprekken tussen bestuurder en bewonersvertegenwoording openbaar zijn en er een goede verslaglegging van beschikbaar blijft.
  6. Arrangeer overleg en deliberatie tussen bewonersvertegenwoording en gemeenteraad. Het kader van de bewonersvertegenwoording moet ook als advies aan de gemeenteraad dienen en, als hoogste orgaan, moet de raad ook mee uit de voeten kunnen.

 

Verder hoort het meer dan een voetnoot te zijn, dat bij elk bestuurlijk model subsidiariteitsbeginsel leidend hoort te zijn: op elk bestuursniveau moet louter dat besloten worden wat niet op een lager niveau kan worden bepaald.

 

Tot slot, nog even over de definitieve inrichting van enig bestuurlijk model. Wat ons betreft past het bij Amsterdam als zij burgers niet alleen meer zeggenschap zou geven over de inhoud van het bestuur dat over hen wordt uitgeoefend, maar als zij die burgers ook meer te zeggen zou geven over de vorm van die inspraak.

 

Er zijn in een ‘meervoudige democratie’ meerdere bestuursvormen mogelijk:

  • Van bovenaf benoemde bestuurders met adviescommissies
  • Van onderaf verkozen bestuurders met benoemde of verkozen commissies (met meer controlemacht dan advies alleen)
  • Meer flexibele vormen van burgerparticipatie via bijvoorbeeld bewonersconferenties, in combinatie met benoemde of verkozen bestuurders
  • Digitale platformen en andere innovatieve vormen voor het inspreken en samen beslissen over bestuurszaken (diverse applicaties beschikbaar)

En dan slaan we nog veel opties over.

 

De diversiteit van de wijken dan wel stadsdelen van de hoofdstad – en de mondigheid van haar inwoners – zou het beste recht gedaan kunnen worden door de bewoners per gebied een keuze te geven over de vorm die zij prefereren.. De Zuid-as is niet hetzelfde als de Indische Buurt.

 

Op die manier worden de bewoners ook medeverantwoordelijk gemaakt voor het slagen of aanpassen van deze vorm. Bovendien zou dit keuzemodel tot een waaier aan interessante experimenten kunnen leiden, die binnen enkele jaren (en zelfs al aan het eind van de volgende bestuursperiode) meer inzicht zullen opleveren in de werkbaarheid en wenselijkheid van de verschillende bestuursmodellen. Zo wérk je ook aan de ontwikkeling van de democratie. Daarbij, nationaal en internationaal zou Amsterdam hiermee een pioniersrol kunnen vervullen in de democratisering van het lokale bestuur.

 

Wij hebben alle vertrouwen in een gezonde, vitale en goed georganiseerde democratie — en kijken uit naar het gesprek en debat wat u er over gaat voeren. Democratie is niet af. En misschien is ze dat wel nooit. Maar een ding weten we wel, als je haar geen voldoende aandacht geeft, raak je haar als vanzelf kwijt.

 

Cookie instellingen

Periklesinstituut maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technieken voor functionele en analytische doeleinden. Meer informatie over deze verwerking van (persoons)gegevens kunt u vinden in de privacyverklaring.

Privacybeleid | Sluiten
Instellingen